Μια γενιά με οράματα-1973

 

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973 ήταν η κορυφαία αντιδικτατορική έκφραση του ελληνικού λαού και ανήγγειλε την πτώση της Χούντας των Συνταγματαρχών, η οποία από τις 21 Απριλίου 1967 είχε επιβάλει καθεστώς στυγνής δικτατορίας στη χώρα. Το καθεστώς αυτό είχε καταργήσει τις ατομικές ελευθερίες και είχε προβεί σε χιλιάδες φυλακίσεις, εκτοπίσεις  και βασανισμούς πολιτικών και πολιτών λόγω των πολιτικών τους πεποιθήσεων.

Το χρονικό της εξέγερσης είχε ήδη ξεκινήσει στις 14 Φεβρουαρίου 1973, όταν οι φοιτητές της Αθήνας ξεσηκώθηκαν και συγκεντρώθηκαν στο Πολυτεχνείο. Απαιτούσαν την κατάργηση του Ν.1347, ο οποίος προέβλεπε την υποχρεωτική στράτευση όσων ανέπτυσσαν συνδικαλιστική δράση κατά τη διάρκεια των σπουδών τους. Η αστυνομία παραβίασε το πανεπιστημιακό άσυλο, εισήλθε στον χώρο του ιδρύματος και συνέλαβε 11 φοιτητές.

Λίγες μέρες αργότερα, στις 21 Φεβρουαρίου, περίπου τρεις με τέσσερις χιλιάδες φοιτητές, προχώρησαν σε κατάληψη της Νομικής σχολής στην Αθήνα. Η αστυνομία επενέβη και πάλι για να καταστείλει την εξέγερση.

Η κορύφωση των γεγονότων σημειώθηκε στις 14 Νοέμβρη 1973 όταν φοιτητές του Πολυτεχνείου αποφάσισαν αποχή από τα μαθήματα και έκαναν διαδηλώσεις εναντίον του βάναυσου στρατιωτικού καθεστώτος. Αιτήματα των φοιτητών ήταν: ανάκληση των αποφάσεων της Χούντας για τη διεξαγωγή των φοιτητικών εκλογών, εκδημοκρατισμός των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, αύξηση των δαπανών για την παιδεία στο 20% του προϋπολογισμού και ανάκληση του Ν1347 για την αναγκαστική στράτευση των φοιτητών. Τα πρώτα συνθήματα που ακούγονταν ήταν: ΄΄Κάτω ο Παπαδόπουλος΄΄,΄΄Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία΄΄, ΄΄Κάτω η Χούντα΄΄,΄΄Έξω οι Αμερικάνοι΄΄.

Σταδιακά εκείνη τη μέρα άρχισε να μαζεύεται κόσμος στο Πολυτεχνείο, όχι μόνο φοιτητές, αλλά και άλλοι που έμαθαν το γεγονός. Το απόγευμα πάρθηκε η απόφαση για κατάληψη του κτιρίου. Εξελέγη μία Συντονιστική Επιτροπή 22 φοιτητών και 2 εργατών με σκοπό να καθοδηγεί τον αγώνα. Την ίδια μέρα κατασκευάστηκε πομπός που εξέπεμπε σήμα για τη λειτουργία ανεξάρτητου ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου. Όσοι συμμετείχαν στην κατάληψη οργανώθηκαν δημιουργώντας αυτοσχέδια ιατρεία, εστιατόριο, κάποιοι άλλοι ανέλαβαν την περιφρούρηση του χώρου, ενώ άλλοι έγραφαν συνθήματα σε τοίχους, λεωφορεία κλπ για γίνουν γνωστά σε όλους τους πολίτες. Συγγενείς, φίλοι και άγνωστοι  προμήθευαν τσιγάρα και σοκολάτες τους καταληψίες. ΄΄ Η πλατεία ήταν γεμάτη από το νόημα που ’χει κάτι απ’ τις φωτιές. Στις γωνίες και στους δρόμους από συντρόφους οικοδόμους, φοιτητές…΄΄, τραγουδάει ο Σαββόπουλος με αφορμή τα γεγονότα εκείνων των ημερών.

Η πρώτη αντίδραση του καθεστώτος ήταν να στείλει μυστικούς πράκτορες να ανακατευτούν στο πλήθος καθώς και να τοποθετήσει ελεύθερους σκοπευτές στα γύρω κτίρια. Έγιναν πολλές συγκρούσεις αστυνομίας και πολιτών, όπου οι πρώτοι δεν δίστασαν να χρησιμοποιήσουν δακρυγόνα, γκλοπ και όπλα. Το κέντρο της πόλης πλέον ήταν το Πολυτεχνείο. Χιλιάδες πολίτες συγκεντρώνονταν στην Πατησίων, δείχνοντας αλληλεγγύη προς τους καταληψίες.

Ο δικτάτορας Παπαδόπουλος, όταν αντιλήφθηκε ότι η αστυνομία αδυνατούσε να διακόψει την κατάληψη, στις 16 Νοεμβρίου, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τον στρατό. Συγκεντρώθηκαν 3 μοίρες ΛΟΚ και μία μοίρα Αλεξιπτωτιστών από τη Θεσσαλονίκη. Τρία άρματα μάχης κατέβηκαν από του Γουδή προς το Πολυτεχνείο.

Τις πρώτες μικρές ώρες της 17ης Νοεμβρίου η ατμόσφαιρα ήταν αποπνικτική από τα συνεχή δακρυγόνα που ρίχνονταν από τις αστυνομικές δυνάμεις. Τανκς εισέρχονταν στην Πατησίων προκαλώντας πανικό στου διαδηλωτές. Ταυτόχρονα το μεγάφωνο επαναλάμβανε :’’Δεν πρόκειται να μας χτυπήσουν, μην φοβάστε.’’  Ένα πλήθος φοιτητών βγήκε από το Πολυτεχνείο και ξυλοκοπήθηκε από την αστυνομία. Σειρήνες ηχούσαν ασταμάτητα. Στις 3 τα ξημερώματα ένα άρμα έλαβε εντολή να εισβάλει στον χώρο.  Έπεσε πάνω στην πύλη και την έριξε, παρασέρνοντας και δολοφονώντας μία κοπέλα που ήταν σκαρφαλωμένη. Ήταν η κορύφωση της εξέγερσης. Οι φοιτητές οπισθοχώρησαν στο εσωτερικό του Πολυτεχνείου. Οι εκφωνητές του σταθμού παρέμειναν στο πόστο τους και συνέχισαν να εκπέμπουν για 40 λεπτά μετά την έξοδο, οπότε συνελήφθησαν. Η έφοδος με πραγματικά πυρά άφησε, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, 34 νεκρούς. Ωστόσο τα θύματα πρέπει να ήταν πολύ περισσότερα, καθώς οι πολλοί από τους συμμετέχοντες, προκειμένου να διαφύγουν τη σύλληψη, αρνήθηκαν να διακομιστούν σε νοσοκομεία. Μέχρι τις 3.30 το πρωί το Πολυτεχνείο, καθώς και η γύρω περιοχή, είχε αδειάσει. Στις 11 το πρωί ο Παπαδόπουλος επέβαλε στρατιωτικό νόμο. Οι τρεις αυτές μέρες έμειναν στην Ιστορία. Η αστυνομία ανακοίνωσε ότι συνέλαβε 840 άτομα. Πληροφορίες μετά την μεταπολίτευση όμως μαρτυρούν πως ο αριθμός έφτασε και τους 2.500.

Ήταν η αρχή του τέλους της Χούντας.

Μετά την εξέγερση του Νοέμβρη 1973, ο κόσμος δεν έπαψε να βρίσκεται στους δρόμους και να αγωνίζεται. Τα επόμενα χρόνια ο Νοέμβρης γέννησε και άλλες εξεγέρσεις.

Για τους 23 ταυτοποιημένους νεκρούς, τις 16 ανώνυμες περιπτώσεις νεκρών και τους χιλιάδες τραυματίες, το δικαστήριο που πραγματοποιήθηκε στις 30 Δεκεμβρίου του 1975,  κήρυξε 20 μόνο ένοχους (από τους 32 κατηγορούμενους), εκ των οποίων οι περισσότεροι αντιμετώπισαν μικρές ποινές.

Η δικτατορία κατέρρευσε στις 23 Ιουλίου του 1974.

Πολλοί ακόμη και σήμερα αμφισβητούν τη σημασία εκείνου του Αγώνα στην ιστορία της χώρας μας και στην πάλη ενάντια στον φασισμό. Είναι εκείνοι που υμνούν το καθεστώς της Δικτατορίας και ευαγγελίζονται την αναβίωσή του, εκείνοι που, παρά τα έγκυρα στοιχεία, αρνούνται την ύπαρξη νεκρών στο Πολυτεχνείο. Είναι πολλοί. Κυκλοφορούν ανάμεσά μας.

Κατερίνα Φασσέα